ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

Ο Επίτιμος Καθηγητής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) και Ομότιμος Καθηγητής της Γενικής Εκκλησιαστικής Ιστορίας κ. Βλάσιος Φειδάς γεννήθηκε στις 19 Φεβρουαρίου του έτους 1936 στο Κιάτο της Κορινθίας. Είναι απόφοιτος της περιώνυμης πλέον Εκκλησιαστικής Σχολής Κορίνθου, εσπούδασε δε στην καθ᾽ ημάς γεραρά Θεολογική Σχολή και απεφοίτησε με άριστα το έτος 1959. Παρακολούθησε μεταπτυχιακές σπουδές στα Πανεπιστήμια του Δουβλίνου (1960-1961), του Στρασβούργου (1961-1963),  στο οποίο ανακηρύχθηκε διδάκτωρ, και της Χαϊδελβέργης (1963-1964). Ειδικεύθηκε δε στην Εκκλησιαστική Ιστορία, στη Σλαβολογία και στο Εκκλησιαστικό Δίκαιο. Η Διδακτορική του Διατριβή αφορούσε την επίδραση των πηγών του Βυζαντινού και του Κανονικού Δικαίου στη διαμόρφωση του πρώιμου Ρωσικού Δικαίου (Νοεμ. 1963). Μετά την εκπλήρωση των στρατιωτικών του υποχρεώσεων εις το Παλάτι (1964-1966), κατέλαβε την θέση του Επιμελητή του Σπουδαστηρίου στην Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών (1966) και εξέδωσε το σπουδαίο έργο με τίτλο «Επίτομος Εκκλησιαστική Ιστορία της Ρωσίας απ’ αρχής μέχρι σήμερον» (1967).

Το έτος 1969 εξελέγη υφηγητής, το 1970 έκτακτος καθηγητής και το 1975 τακτικός καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών μέχρι το έτος 2003, όταν αποχώρησε ως Ομότιμος. Μεταξύ των ετών 1981 και 1983 διετέλεσε κοσμήτορας της Θεολογικής Σχολής Αθηνών, σε μια εποχή πολλή σημαντική για τις Θεολογικές Σχολές της χώρας με την ίδρυση και οργάνωση διακριτών προπτυχιακών προγραμμάτων και τη λειτουργία δύο Τμημάτων σε κάθε Θεολογική Σχολή (Αθηνών και Θεσσαλονίκης). Παράλληλα, εδίδαξε ως Καθηγητής, σε μια πολύ δύσκολη περίοδο, στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου του Μπαλαμάντ, του Πατριαρχείου Αντιοχείας (1979-1990). Πρωτοστάτησε στην ίδρυση του Ινστιτούτου Μεταπτυχιακών Σπουδών Ορθοδόξου Θεολογίας στο Κέντρο του Οικουμενικού Πατριαρχείου στο Σαμπεζύ της Γενεύης, όπου δίδαξε από το 1997 μέχρι και το 2019, και διεύθυνε ως κοσμήτορας από το 2003 μέχρι και το 2019.

Ο καθηγητής Β. Ι. Φειδάς υπήρξε τακτικός συνεργάτης των εκδόσεων «Πάπυρος» για τα θεολογικά και τα βυζαντινά θέματα, είναι μέλος της Διεθνούς Ακαδημίας Θρησκευτικών Επιστημών και πολλών Επιστημονικών Εταιρειών, διετέλεσε δε γενικός Γραμματέας της Εταιρείας Βυζαντινών Μελετών. Εκπροσώπησε τις Εκκλησίες Αλεξανδρείας, Ιεροσολύμων και Ελλάδος στους διμερείς θεολογικούς  Διαλόγους της Ορθοδόξου Εκκλησίας με τις Αρχαίες Ανατολικές Εκκλησίες, την Παλαιοκαθολική Εκκλησία, τους Λουθηρανούς και τους Μεταρρυθμισμένους, ενώ εκπροσώπησε την Εκκλησία της Ελλάδος στο Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών. Συμμετείχε ακόμη σε ειδικές αποστολές του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών (WCC) στις Δημοκρατίες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης (1991) και του Υπουργείου Εξωτερικών της Ελλάδας στην πρώην Γιουγκοσλαβία (1992) για επίκαιρα ζητήματα, ενώ έλαβε μέρος με εισηγήσεις σε πολλά διεθνή συνέδρια.

Διετέλεσε επίσης ο νομοκανονικός  Σύμβουλος της Γραμματείας για την Προπαρασκευή της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθοδόξου Εκκλησίας του Ορθοδόξου Κέντρου του Οικουμενικού Πατριαρχείου στο Σαμπεζύ Γενεύης (1968-2016). Στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων του συνέταξε τόσο τον Κανονισμό Λειτουργίας της Συνόδου, όσο και το σύνολο σχεδόν των κειμένων της θεματολογίας της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου, λαμβάνοντας  βεβαίως πάντοτε υπ’ όψιν τις «Συμβολές» (παρατηρήσεις, προτάσεις, προσθήκες, αναθεωρήσεις) πασών των κατά τόπους Ορθοδόξων Εκκλησιών. Υπό την ιδιότητα αυτή συμμετείχε σε όλες τις Προσυνοδικές Πανορθοδόξους Διασκέψεις (1976, 1982, 1986, 2009, 2015) καθώς και στις Συνάξεις των Προκαθημένων (2014 και 2016), συντάσσοντας όλα σχεδόν τα κείμενα της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου, όπως άλλωστε ανέφερε χαρακτηριστικά ο ίδιος ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος (1991-) «ἔχετε μοναδικήν συμβολήν εἰς τήν κατάρτισιν καί τήν διαμόρφωσιν τῶν κειμένων, τά ὁποῖα ὑπεβλήθησαν εἰς τήν Σύνοδον». Διετέλεσε επίσης Γραμματέας της Νομοκανονικής Γραμματείας της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθοδόξου Εκκλησίας (Κρήτη, 2016),

Παράλληλα με τα ακαδημαϊκά του καθήκοντα, υπηρέτησε ως Γενικός Διευθυντής Θρησκευμάτων του Υπουργείου Παιδείας την περίοδο 1975-1980, ενώ κατά τη διάρκεια της θητείας του επιμελήθηκε τα περί Θρησκείας άρθρα (3, 13, 16, 18, 119 κ.ά.) του ισχύοντος νέου Συντάγματος του 1975, και συνέταξε τον ισχύοντα Καταστατικό Χάρτη της Εκκλησίας της Ελλάδος (Ν. 590 του 1977), ο οποίος έγινε πανηγυρικώς αποδεκτός από την Εκκλησία της Ελλάδος με σχετική μάλιστα Εγκύκλιο της (2151/1977) και ισχύει μέχρι σήμερον. Ασχολήθηκε δε επισταμένως και με το πολύπλοκο ζήτημα της εκκλησιαστικής περιουσίας, έχοντας πάντα ως κύριο στόχο την κατοχύρωση της αναγκαίας αυτοτέλειας της Εκκλησίας στα εσωτερικά της ζητήματα, καθώς και την οριοθέτηση της αρμονικής θεσμικής συνεργασίας με την ελληνική Πολιτεία. Διετέλεσε Κυβερνητικός εκπρόσωπος στην Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Κρήτης (1975-1980) και κατά καιρούς σύμβουλος του Υπουργείου  Εξωτερικών (1979 κεξ.), ως επίσης και μέλος των Συνοδικών Επιτροπών της Εκκλησίας της Ελλάδος, Εξωτερικών Υποθέσεων (1979 κεξ.). Είναι μέλος των Επιτροπών για τις σχέσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα (1992 κ.εξ.) και Νομοκανονικών Υποθέσεων της Εκκλησίας της Ελλάδος (1977 κ.εξ.), ενώ διετέλεσε  Σύμβουλος της Διακομματικής Επιτροπής της Βουλής των Ελλήνων για τη Θρησκεία και την Ορθοδοξία και μέλος των Ακαδημαϊκών Συνδιασκέψεων Χριστιανισμού και Ισλάμ. Συγχρόνως, από το 1985 μέχρι σήμερον αποτελεί μόνιμο μέλος του Δ. Σ. της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος. 

Έχει ανακηρυχθεί επίτιμος διδάκτωρ της Θεολογικής Σχολής του Presov (Σλοβακία) (1990) και της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (2022), ενώ έχει λάβει και τον τίτλο του Επίτιμου Καθηγητού του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (2024). Επίσης, έχει τιμηθεί για τις υπηρεσίες του τόσο από τα πρεσβυγενή Πατριαρχεία, όσο και άλλες Ορθόδοξες Εκκλησίες με ανώτατες τιμητικές διακρίσεις, όπως με το οφφίκιο του Άρχοντος Διδασκάλου από το Οικουμενικό Πατριαρχείο (1998), τον Χρυσό Σταυρό του Αποστόλου Παύλου από την Εκκλησία της Ελλάδος (2006) κ.ά.

Ο Καθηγητής Φειδάς έχει πλούσιο συγγραφικό έργο, με κυριώτερα τα δύο μνημειώδη τρίτομα έργα του, ήτοι «Ὁ Θεσμός τῆς Πενταρχίας τῶν πατριαρχῶν» (1969, 1970 και 2012) και η «Ἐκκλησιαστική Ἱστορία» (1976, 1998 καί 2014), τα οποία αποτέλεσαν από την έκδοση τους και αποτελούν μέχρι σήμερον πανεπιστημιακά εγχειρίδια και έργα αναφοράς για κάθε μελετητή της Εκκλησιαστικής Ιστορίας. Επίσης, έχει γράψει πλήθος άρθρων τόσο σε διεθνή, όσο και σε εγχώρια θεολογικά περιοδικά και εγκυκλοπαίδειες. Μετά την συνταξιοδότησή του ο καθηγητής Φειδάς συνεχίζει να συγγράφει μελέτες, άρθρα και βιβλία, με αντικείμενα την Εκκλησιαστική Ιστορία, το Κανονικό Δίκαιο και την Θεολογία γενικότερα. Παράλληλα, συνεχίζει να προσφέρει με κανονική, επιστημονική και θεολογική ακρίβεια και συνέπεια τις υπηρεσίες του στην Εκκλησία, τόσο στο Οικουμενικό Πατριαρχείο και στην Εκκλησία της Ελλάδος, όσο και στα πρεσβυγενή Πατριαρχεία και άλλες Εκκλησίες, υπό την ιδιότητα του Νομοκανονικού συμβούλου σχετικά με επίκαιρα ζητήματα που απασχολούν την Εκκλησία, με χαρακτηριστικότερο εξ αυτών την εισήγηση για την παραχώρηση αυτοκεφαλίας στην Εκκλησία της Ουκρανίας.

Ο επίτιμος καθηγητής κ. Βλάσιος Φειδάς με το ερευνητικό και συγγραφικό του έργο έχει διαφωτίσει άγνωστες πτυχές όχι μόνο της Εκκλησιαστικής Ιστορίας, αλλά και της Θεολογικής Επιστήμης ευρύτερα. Φύσει ευγενής, προσηνής και μειλίχιος ο ίδιος, κατάφερε να θεμελιώσει και να αναπτύξει έναν νηφάλιο και παραγωγικό επιστημονικό διάλογο κυρίως στον τομέα της Εκκλησιαστικής Ιστορίας, ενώ η ευρυμάθειά του έχει αναγνωρισθεί διεθνώς από πολλούς έγκριτους  ρωμαιοκαθολικούς και προτεστάντες θεολόγους, όπως οι YvesCongar, o A. de Halleux, Gilles Emery, κ.ά. Ο κ. Β. Ι. Φειδάς με το μοναδικό κριτικό πνεύμα που τον διακρίνει κατάφερε να μας προσφέρει εμβριθή και πρωτότυπα έργα, θεμελιωμένα σε πλούσιο πηγαίο υλικό και τεκμηριωμένα υπό κριτικό πνεύμα στη διεθνή βιβλιογραφία. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος στην ομιλία του για τον Καθηγητή κ. Φειδά «Εἶσθε, διά τήν Ἐκκλησίαν καί τήν Θεολογίαν, «Θεσμός ἐν Προσώπῳ».